بازخوانی اسناد کودتای ۲۸ مرداد و لانه جاسوسی در گفتگوی تلویزیونی

قدرت»،تأکید کرد که اسناد رسمی خودِ ایالات متحده و انگلستان، خط بطلانی بر این ادعاها می‌کشد.
 این پژوهشگر تاریخ معاصر با استناد به خاطرات کرمیت روزولت، فرمانده عملیات آژاکس، ابعاد گسترده این توطئه را تشریح کرد و افزود:
«آژاکس اسم رمزی بود که سازمان سیا روی این طرح گذاشته بود؛ طرحی که در آن پادشاه ایران، چرچیل، آنتونی ایدن، آیزنهاور و رئیس وقت سیا همگی برای سرنگونی دولت دکتر مصدق متحد شده بودند.»

در بخش دیگری از این گفتگو، به سند تحلیلی برجسته‌ای در جلد هفتم اسناد لانه جاسوسی با عنوان «ما چه اشتباهی در ایران کردیم» اشاره شد. به گفته دکتر مهوشی، در این سند که توسط «آنتونی اسکودرو» نگاشته شده، صراحتاً به نقش محوری آمریکا در بازگرداندن شاه از اروپا و هزینه‌کرد چندین میلیارد دلاری برای موفقیت کودتا اعتراف شده است. وی همچنین به سند شماره ۳۶۳ از مجلدات روابط خارجی آمریکا اشاره کرد که عنوان صریح آن «عملیات برای روی کار آوردن یک حکومت طرفدار غرب در ایران»** است و نشان می‌دهد هدف اصلی، نه لزوماً مقابله با کمونیسم، بلکه تأمین منافع غرب بوده است.

این پژوهشگر اسناد ایران معاصر در پایان با قرائت یادداشتی محرمانه از آیزنهاور، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، پرده از عمق اقدامات غیرقانونی سیا برداشت و به نقل از وی گفت:
«ما در بازگرداندن شاه به قدرت و برکناری مصدق اقدامات ویژه‌ای انجام دادیم که اگر اطلاعات مربوط به آن‌ها علنی می‌شد، نه‌تنها در منطقه دچار شرمندگی می‌شدیم، بلکه شانس خود را برای اقدامات آینده نیز از دست می‌دادیم.»

این گزارش حاکی از آن است که علیرغم تلاش برخی جریان‌ها برای تطهیر عوامل خارجی در کودتای ۱۳۳۲، اسناد از طبقه‌بندی خارج شده بین‌المللی و مدارک موجود در لانه جاسوسی، واقعیت مداخله مستقیم و برنامه‌ریزی شده آمریکا و بریتانیا را بیش از پیش آشکار کرده است. دکتر رضا مهوشی